**Urkamendi** ::leyendas 
 <div style="text-align: justify;">
Artadiko auzoan, Zumaia inguruan, jaioberri baten zoriontasuna ospatzen zuen familia batek bizi omen zen. Egun batean, haurra artearen azpian lo zegoela, emakume ezezagun batek besoetan hartu eta musu eman nahi izan zion, baina neskatoak oihu egin zuen. Emakume hark, bere alaba jaiotzean galdu zuelarik, errefus hori iraintzat hartu eta madarikazio latza bota zuen: “Madarikatua izan zaitez, eta zure lehen musuaren jabe izango den gaztearen arima ere madarikatua izan dadila.” Urteak igaro ahala, neskatoa gazte eder bihurtu zen, eta mutil bizkaitar batek, Irantzuk, benetan maite zuen. Egun batean, maitasunaren lehen musua partekatu zuten.
Baina zoriona gutxi iraun zuen. Neskatilaren aitak, haserre, Irantzu kaleratu eta hamabost egun eman zizkion bere balioa frogatzeko; bestela, alaba beste gizon batekin ezkonduko zuen. Bidean zehar, irtenbide baten bila, gazteak argi urdin misteriotsu bat jarraitu zuen Itziarko elizaraino, eta, etsipenak itsututa, Itziarko Ama Birjinaren bitxiak lapurtu zituen. Ihesean, emakume zahar baten barreak —haurtzaroan madarikatu zuenarena— astindu zuen gaua. Goizaldean, nekatu eta galdua, Irantzuk ulertu zuen ez zuela salbaziorik.
Eguna argitzean, armaturik zetozen gizonen oihuak entzun zituen. Ihesik ez zuela ikusita, madarikazioak harrapatua sentitu eta bere buruaz beste egitea erabaki zuen gaztainondo handi batean. Aurkitu zutenean, bere gorputza Kantauri itsasoko brisak mugitzen zuen leunki. Horrela bete omen zen, zehaztasunez, encinapean botatako madarikazio zaharra, Urkamendiren gain-gainean maitasun ezinezko baten oihartzuna utziz.
  </div>
