**Septariak** ::septaria 
 <div style="text-align: justify;">
Debako Lapari hondartzaren ekialdeko aldean, kostaldeko fenomeno geologikorik deigarrienetako bat gordetzen duen filoi berezi bat dago: Debako septariak. Forma esferiko edo obalatua duten nodulu hauek, normalean 5 eta 25 zentimetro bitartekoak, barruan pitzadura erradial eta kontzentrikoen sare ikusgarri bat erakusten dute, haien sorrera-prozesuan kaltzitaz bete zena. Horri esker, kolore zuriko marrazki geometrikoak sortzen dira noduluaren hondoko material ilunaren gainetik. Zenbait septariak baritinaz edo piritaz egindako kristal txikiak ere izan ditzakete, balio mineralogiko berezia emanez.
1958ko lehen aipamen zientifikotik aurrera, filon honek galera handiak jasan ditu obren eta bildumagileen jardueraren ondorioz; horregatik, gaur egun Deba-Zumaia Litoraleko Biotopoaren babespean dago eta guztiz debekatuta dago septariak jasotzea baimenik gabe. Nahiz eta gaur egun ez diren zuzenean afloramenduan ikus daitezkeen, hainbat ale Algorri Interpretazio Zentroan (Zumaia) eta Debako turismo bulegoan daude ikusgai, fenomeno geologiko liluragarri hau kontserbazioa arriskuan jarri gabe ezagutarazi eta balioesteko aukera emanez.
</div>
