**Basoa** ::HAB 
 <div style="text-align: justify;">
Azken glaziazioa amaitu ondoren, Debako haranak eraldaketa sakona bizi izan zuen, eta aldaketa horrek betiko markatu zuen bere paisaia. Mende batzuk lehenago izotzak eta estepako paisaia zirela nagusi —mamuten, iletsuen errinozeroen eta beste ugaztun handien lurraldea—, Holocenoan zehar giro epelagoak nagusitu ahala hariztiak, pagoak, hurritzak eta lizar motako zuhaitzak berriz hedatu ziren. Ikerketa paleobotanikoek erakusten dutenez, zuhaitz horiek hegietara eta sakanetara itzuli ziren, gaur egun ezagutzen dugun Kantauriko baso mistoari forma emanez. Ingurune oparo horrek aukera eman zien komunitateei nomadismoa alde batera utzi eta egonkortasun handiagoz bizitzeko: egurra eraikuntzarako, basoko baliabideak elikadurarako eta fauna osagarria ehizarako.
Baina “Basoa” ez zen aldaketa ekologikoa bakarrik izan; naturarekiko harreman kultural berri baten abiapuntua ere izan zen. Ingurune trinko eta emankor horretan sortu ziren mendeetan iraungo zuten sinboloak eta istorioak, hala nola Basajaun mendiko izaki babeslea. Debako baso-paisaia gizakiaren eta ingurunearen arteko elkarreragin iraunkorraren eszenatoki bihurtu zen, eta lehen bideak, lehen biztanleak eta gerora Euskal Kostako nortasuna osatuko zuten tradizioak moldatu zituen. Gaur egun, baso hauetan barrena ibiltzean oraindik antzeman daitezke glaziazioaren ondoko milurteko hartan sortu ziren aztarna horiek.
</div>
