**Sasiola Dorrea** ::naturaleza 
 <div style="text-align: justify;">
Sasiola, balio natural, arkeologiko eta kultural handiko ingurune batean kokatua, mendeetan zehar Deba ibaiaren bi ertzak lotzen zituen komunikazio-gune nagusietako bat izan da. Erdi Aroaz geroztik, toki honek bideak, zubiak eta merkataritza mugimendu handia bildu zituen, eta XIV. eta XVI. mendeen artean Debako porturantz eramaten ziren artien eta burdin mineralaren garraiatzeko ibilbide garrantzitsuenetako bat bihurtu zen. Sasiola leinua, Euskal Herri osoko eta Gaztelako Erreinu osoko boteretsuenetako bat, hemen finkatu zen, bere etxe nagusia, errota, ontziola eta antzinako Errosarioko Amaren ermita barne.
XVII. mendearen hasieran, frantziskotarrek San Frantzisko de Sasiolako komentua sortu zuten hemen, eta azkar bihurtu zen erromesentzako ospitale eta espiritualtasun erreferente, Santiago Bideko puntu garrantzitsuetako bat izanik. Konplexuak eliza, klaustroa, bestelako gela osagarriak, baratzeak eta Euskal Herriko zaharrenetakoa den pilota-joko historikoa zituen. San Frantziskoren debozioa handia zen herritarren artean; Juan Sebastian Elkanok berak ere bere borondatean laguntza eman nahi izan zion komentua. Geroagoko suteak eta abandonua gorabehera, XX. mendeko berrikuntzek monumentu multzo baliotsu hau babestea ahalbidetu zuten.
Garrantzi erlijiosoaz gain, Sasiola leku estrategikoa izan zen Gaztelako Komunitateen Gerran (1520–1522), gipuzkoar komuneroen bilgune eta babesleku gisa. Bere historia espiritualtasunaren, merkataritzaren, gatazken eta tradizioaren arteko nahasketa da, eta ezinbesteko gunea bihurtzen da Debaren iragan sakona eta bere bideen, paisaien eta komunitateen bilakaera ulertzeko.
</div>
