**Praileaitz haitzuloa** ::cuevas 
 <div style="text-align: justify;">
Praileaitz haitzuloa, Deba ibaiaren gaineko malda kaltzitu batean kokatua, Euskadiko Paleolitoko aztarnategi arkeologiko berezienetako bat da. 1983an aurkitu zen eta 2000. urtetik aurrera modu sistematikoan induskatu da. Horri esker, hainbat galeria eta barrunbe elkarlotzen dituen atari zabal bat agerian geratu da, non material bereziak berreskuratu diren: harritzarrez osatutako zorua, fauna-hondarrak, harrizko eta hezurrezko tresnak, su markak eta, batez ere, harri-koskorrak eta ahuntz-haginak baliatuta egindako hogei inguru apaingarri. Aurkikuntza hauei puntuz eta marraz egindako ocre-margo parietalak gehitzen zaizkie, premagdaleniense fase batean datatuak. Karbono 14 bidez egindako datatzeek adierazten dutenez, haitzuloko jarduera nagusia duela 17.000 urte inguru gertatu zen; hala ere, azken urteetako indusketek askoz ere zaharragoak diren mailak ere agerian utzi dituzte, 150.000 eta 200.000 urte bitartekoak, Praileaitz Gipuzkoan gizakiaren presentzia luzea ulertzeko funtsezko gune bihurtuz.
Praileaitzek bereziki nabarmentzen du berreskuratutako objektuen izaera sinbolikoa eta barrualdeko espazioaren antolaketa berezia, eguneroko erabileratik urrunago, erritu- edo zeremonia-izaerako erabilera adierazten baitute. Apaindutako elementuen ugaritasunak eta eguneroko bizitzaren aztarna urriek erakusten dute gune hau espiritualtasunarekin lotutako jardueretarako erreserbatua izan zela, talde espezializatu batzuek erabiltzen zutena. Bere balio zientifikoa izugarria da, baina aldi berean oso ahula, inguru hurbila ustiapen-harrobi baten jarduerak baldintzatu baitu. Horregatik, Praileaitz gaur egun Kantauri isurialdeko altxor azpiterrestre baliotsuenetako eta delikatuenetako bat da, gure arbasoen mundu sinbolikora eta historiaren sakonera paregabe batera leiho bakarra.
</div>
