**Nomadak** ::HAB 
 <div style="text-align: justify;">
Debako bailaran Paleolitoan bizia ez zen estatikoa, ezta haitzulo bakarrera mugatua ere. Inguruan bizi ziren gizataldeak nomadak ziren, eta frankokantauriar kultura multzo handi baten parte, espazio eta tradizio partekatuen bidez konektatutako lurraldeak osatzen zituena. Inondik ere isolatuta egon gabe, bailara itsasertzetik hurbil zegoen korridore natural batean kokatzen zen, kareharrizko mendiak eta babes zein baliabide ugari eskaintzen zituzten haitzuloak zituena. Debako kobak beste erreferentzia gune batzuekin lotuta zeuden, hala nola Ekain, Urtiaga, Santimamiñe, Isturitz edo Altxerrirekin, sistema kultural bereko zati izanik. Gaur egun ehunka aztarnategi ezagutzen badira ere, kanpoko kanpaleku askoz gehiago egongo ziren, baina haietako asko ezin izan dira kontserbatu edo identifikatu. Gainera, haitzuloek funtzio desberdinak zituzten: batzuk ahuntz-ehizarako egokiak ziren, beste batzuk oreinkumeak harrapatzeko edo arrantzan babesteko leku aproposak, eta horrek erakusten du lurraldearen espezializazio handia.
Nomadismoak mugimendu estazionalak ere eskatzen zituen. Bailarako kobetan aurkitutako okupazio gehienak urteko sasoi epelarekin lotzen dira, baina neguan taldeak, ziur aski, itsasertzera hurbilago zeuden kanpalekuetara mugitzen ziren edo Pirinioen iparraldera jotzen zuten, non espezie migratzaileen, esaterako bisonteen, kontzentrazioek komunitate ezberdinak erakartzen zituzten. Mugimendu horiek topagune eta harreman gune bihurtzen zituzten puntu estrategiko batzuk, Isturitz kasu, eta jakintzen, tekniken eta materialen elkartrukea ahalbidetzen zuten. Silexak berak, Urbasa, Barrika edo Trebiño bezalako lurraldeetatik ekarria, mugikortasun sare horien existentzia erakusten du. Tresneriak, arte higigarriak eta labar-pinturek ere antzekotasun nabarmenak partekatzen dituzte urruneko lurraldeetan, eta horrek baieztatzen du eskualdeko talde paleolitikoen arteko lotura kultural estua. Debako bailara, beraz, igarobide eta elkargune bizia izan zen, ingurunearekin eta beste gizataldeekin etengabeko harremanean zegoena.
</div>
