**Harria** ::piedra 
 <div style="text-align: justify;">
Mendeetan zehar, harriaren ustiapena Debako jarduera nagusietako bat izan da, eta herriko familia askoren ogibidea. Inguruko harrobiak —batez ere kareharrizkoak, baina baita hareharri kalkarenitazkoak ere— funtsezkoak izan dira tokiko ekonomian. Guztien artean nabarmentzen da “Gris Deba” izenez ezaguna den kalitate handiko kareharria, eraikin ospetsu askotan erabilia. Duela 100 milioi urte baino gehiago itsas arrezifeetan sortua, bere barruan koralen eta bestelako organismoen aztarna fosilak gordetzen ditu, material bakarra bihurtuz.
Harrobien historiak proiektu handiak eta pertsonaia nabarmenak ere baditu. 1948an, Francisco Albizu “Soarte” harrobi-langileak 7.000 punta-diamantedun harri egin zituen Arantzazuko santutegiaren dorreetarako—euskal arkitekturaren ikur handienetako baten parte. Aldi berean, kostaldeko Andramarit harrobiek adoquinen ekoizpen handia izan zuten, eta garai batean ehun langile ere izan zituzten. Adoquin horiek artisau bidez egiten ziren, eta ondoren trenbidez bidaltzen ziren Estatuko hainbat eskualdetara.
Ekonomia garrantzitsua izateaz gain, Debako harrobiek kultura-ondare handia utzi dute. Arakistain-barne inguruan Euskal Herri eta Gaztelako hainbat lekutara bidaltzen ziren harrizko erroak ateratzen ziren, eta bertan lan egindako harrobi-langile batzuk euskal herri-kiroletan legenda bihurtu ziren: Joxe Mari Plaza “Antxuela”, Manuel Arakistain “Zarren Zar”, Ángel Albizu “Soarte” edo Manuel Barge “Etxanbeltz”, besteak beste. Emakume ospetsuen artean Damasa Amiegiribar ere bada, bere garaiko harrijasotzaile bakanetako bat. Gaur egun, harrobien oroitzapena Debako ondare industrial eta kulturalaren parte da.
</div>
