**Debako irulea** ::leyendas 
 <div style="text-align: justify;">
Duela mende batzuk, Debako kostaldeko herrian bizi ziren Andra Madalen eta bere alaba Katalintxu, biak ere edertasun eta onginahiagatik ezagunak. Egun batean, hondartzan, frantses gazte naufrago bat aurkitu zuten, Gaston, gerra garaietako gorrotoak piztuta jendeak kolpatu nahi zuena. Andra Madalenek babestu eta etxera eraman zuen, eta han sendatu zen. Denborarekin, Gaston eta Katalintxuren artean maitasun sakona sortu zen, baina mezu larriek gaztea bere herrira itzultzera behartu zuten. Agur mingarri batean, betiko maitasuna zin egin zuten. Handik gutxira, berriz, Gaston batailan hil zela jakin zuten, eta albiste latzak bihotza hautsi zion Katalintxuri, gaixotu eta hil arte.
Doluturik, Andra Madalen bere familia-kaperara erretiratu zen, alabaren hilobiaren ondoan iruten eta otoitz egiten emanaz egunak. Argi izpi bakarra caritatea eta oroimena ziren, eta bertan amaitu zuen bere bizitza. Ordutik, kapera Irulearen kapera izenez ezaguna da, eta kondairak dio Katalintxu eta Gastonen bihotzak, betiko zina egin zutenak, heriotzaren mugetatik harago ere elkarturik jarraitzen dutela.
</div>
